Выступ Пастаяннага прадстаўніка Беларусі Л.Бельскай на пленарным пасяджэнні Канферэнцыі па раззбраенні (20 студзеня 2026 г., г.Жэнева)

Паважаная спадарыня Старшыня,
Дамы і спадары,

Перш за ўсё дазвольце павіншаваць Пасла Манголіі (Даваасурэн Гарэлмаа) з пачаткам старшынства на Канферэнцыі. Жадаю Вам і ўсёй камандзе старшынь 2026 года поспехаў у кіраўніцтве нашым форумам у няпросты перыяд яго гісторыі і дзейнасці.

Крызіс міжнародных адносін і трансфармацыя сусветнага геапалітычнага ландшафту, якая дагэтуль працягваецца, суправаджаюцца нарастаннем напружанасці, канфліктнага патэнцыялу і далейшай фрагментацыяй сістэмы міжнароднай бяспекі. Усё гэта адбіваецца на дзейнасці Канферэнцыі па раззбраенні, пагаршаючы застарэлыя праблемы і спараджаючы новыя выклікі.

Ігнараванне шэрагам краін прынцыпаў роўнай і непадзельнай бяспекі, спробы любой цаной пашырыць сферу свайго ўплыву, у тым ліку за кошт пашырэння НАТА, умяшанне ва ўнутраныя справы суверэнных дзяржаў сталі трыгерам беспрэцэдэнтнага крызісу даверу, дэградацыі архітэктуры бяспекі на еўрапейскім кантыненце, якая вылілася ў канфлікт ва Украіне, які, на жаль, працягваецца, нягледзячы на намаганні многіх дзяржаў, уключаючы ЗША, Кітай, Бразілію, Турцыю і маю краіну Беларусь, спрыяць запуску мірнага перамоўнага працэсу.

Летась і ў пачатку гэтага года свет з трывогай назіраў беспрэцэдэнтныя падзеі ўзброенай агрэсіі супраць Ірана і Венесуэлы, якія пагражаюць істотным падрывам бяспекі ў Блізкаўсходнім і Лацінаамерыканскім рэгіёнах.

Мы бачым, як эскалацыя міждзяржаўных супярэчнасцей і настойлівая рэалізацыя прынцыпу дасягнення «міру праз сілу» стымулююць павелічэнне ваенных выдаткаў, раскручваюць спіраль гонкі ўзбраенняў, у тым ліку ў космасе. Узброеныя канфлікты выкарыстоўваюцца як палігон для выпрабаванняў новых відаў узбраенняў і ваенных тэхналогій. Час задумацца, якую цану за гэты прагрэс плацяць людзі, якія гінуць ў канфліктах, ператвараюцца ў мігрантаў і бежанцаў.

Узмоцненая мілітарызацыя ў розных рэгіёнах свету, асабліва ў Еўропе, на фоне паглыблення ваенна-палітычнай канфрантацыі значна павышае рызыкі ўзнікнення глабальнага ўзброенага канфлікту.

У гэтых умовах асабліва ўзрастае значнасць прафесійнага і ўзаемапаважлівага дыялогу. Як кажа Прэзідэнт А.Р.Лукашэнка: «Нам патрэбны дыялог. Нельга глядзець адзін на аднаго праз прыцэл аўтамата. ... Трэба заўсёды размаўляць. Калі не размаўляюць, тады вайна бліжэйшая».

Спадарыня Старшыня,

Шматбаковыя механізмы ў галіне раззбраення, нераспаўсюджвання і кантролю над узбраеннямі, якія на працягу доўгага часу служылі злучальнай тканінай архітэктуры міжнароднай і рэгіянальнай бяспекі, цяпер стагнуюць, а ў некаторых выпадках развальваюцца. За прыкладамі далёка хадзіць не трэба. Мы ўсе былі сведкамі дэмантажу ДРСМД і ДЗУСЕ. Літаральна праз два тыдні спыніць сваё дзеянне расійска-амерыканскі Дагавор аб стратэгічных наступальных узбраеннях. Так і не ўвайшоў у сілу Дагавор аб усёабдымнай забароне ядзерных выпрабаванняў. Зніжаецца жыццяздольнасць Канвенцыі аб забароне супрацьпяхотных мін у сувязі з выхадам з яе шэрагу нашых заходніх суседзяў.

Выказваем глыбокі жаль у сувязі з тым, што Канферэнцыя па раззбраенні па-ранейшаму не можа выконваць свае функцыі ў якасці ўнікальнай перамоўнай пляцоўкі па пытаннях раззбраення, нераспаўсюджвання і кантролю над узбраеннямі з прычыны дысбалансу інтарэсаў і прынцыповых рознагалоссяў у дачыненні да шляхоў забеспячэння нацыянальнай, рэгіянальнай і міжнароднай бяспекі. Бо, як адзначыў Кіраўнік дзяржавы падчас III Мінскай міжнароднай канферэнцыі па еўразійскай бяспецы, «кантроль над узбраеннямі і меры па ўмацаванні даверу непараўнальна больш выгадныя і танныя, чым гонка ўзбраенняў. І гістарычны выбар просты – разрадка або эскалацыя. Таму давайце адразу выбіраць разрадку. Чым раней мы гэта зробім, тым лепш будзе і для нас, і для будучых пакаленняў».

У нас няма імгненнага рэцэпту па выпраўленні сітуацыі на Канферэнцыі, аднак думаю, што пошук кансэнсусу немагчымы без намаганняў і спроб хоць бы пачуць сваіх апанентаў і паспрабаваць зразумець сутнасць іх заклапочанасцей. У першую чаргу гэта тычыцца ключавых міжнародных гульцоў і пастаянных членаў Савета Бяспекі ААН.

Спадарыня Старшыня,

Беларусь падтрымлівае зацвярджэнне прадстаўленага Вамі праекта «традыцыйнага» Парадку дня КР, уключаючы аднаўленне дыскусій у рамках дапаможных органаў.

Сярод сваіх прыярытэтаў у рамках сесіі КР 2026 года беларуская дэлегацыя хацела б адзначыць тэму забароны распрацоўкі і вытворчасці новых відаў зброі масавага знішчэння і новых сістэм такой зброі.

З 1996 года Беларусь выступае ініцыятарам прыняцця адпаведнай рэзалюцыі Генеральнай Асамблеі ААН. Беларусь удзячная краінам, якія падтрымалі нашую ініцыятыву. Падчас 81-й сесіі Генеральнай Асамблеі ААН беларускім бокам таксама запланавана ўнясенне традыцыйнага праекта рэзалюцыі «Забарона распрацоўкі і вытворчасці новых відаў зброі масавага знішчэння і новых сістэм такой зброі: даклад Канферэнцыі па раззбраенні».

Беларусь падтрымлівае прапановы адносна мэтазгоднасці распрацоўкі на пляцоўцы КР універсальнага міжнароднага дагавора (канвенцыі) аб забароне распрацоўкі і вытворчасці новых відаў зброі масавага знішчэння і новых сістэм такой зброі.

Распрацоўка і прыняцце такога міжнароднага дакумента адпавядалі б інтарэсам сусветнай супольнасці, ствараючы трывалую юрыдычную аснову і спрыяючы дасягненню ўзгодненых падыходаў да забароны вытворчасці новых відаў ЗМЗ да таго, як факт іх вытворчасці стане рэальнасцю.

Спадарыня Старшыня!

Беларусь шануе ўнікальнасць КР як шматбаковай перагаворнай пляцоўкі органа ў галіне раззбраення і кантролю над узбраеннямі, які мае глабальнае значэнне. Спадзяёмся, што Канферэнцыі ўдасца пераадолець стагнацыю і супярэчнасці праз намаганні ўсіх зацікаўленых дзяржаў-членаў і пачаць прадметную працу ў адпаведнасці са сваім мандатам. Дзякую за ўвагу.

версія для друку