В Беларусь без визы

Еўрапейскі саюз

Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і ЕС былі ўсталяваны ў жніўні 1992 года. У сакавіку 1995 года ў г.Брусэлі было падпісана Пагадненне аб партнёрстве і супрацоўніцтве (ППС) паміж Беларуссю і Еўрапейскім саюзам. Пазней Еўрасаюз прыпыніў ратыфікацыю ППС па палітычных матывах, а таксама ўвеў супраць Рэспублікі Беларусь шэраг абмежавальных мер, у тым ліку забарону на кантакты на найвышэйшым і высокім узроўнях, замарожванне тэхнічнага садзейнічання і практычнага супрацоўніцтва ў розных сферах. Таксама былі ўведзены візавыя абмежаванні ў дачыненні да беларускіх службовых асоб.

У 2008-2010 гадах Беларусь і Еўрасаюз вялі актыўны даялог па пошуку шляхоў нармалізацыі адносін. У Мінску было адкрыта Прадстаўніцтва Камісіі Еўрапейскіх супольнасцей (са снежня 2009 года – Прадстаўніцтва ЕС). У 2009 годзе Рэспубліка Беларусь стала поўнапраўнай краінай-удзельніцай ініцыятывы ЕС “Усходняе партнёрства” (УП).

Разам з тым у 2011 годзе Еўрасаюз, кіруючыся ўласнымі палітызаванымі ацэнкамі ходу прэзідэнцкіх выбараў 2010 года і падзей, што адбыліся пасля іх, узнавіў і пашырыў дзеянне візавых абмежаванняў супраць беларускіх службовых асоб. Былі таксама ўведзены абмежаванні на фінансавыя аперацыі з шэрагам беларускіх прадпрыемстваў і забарона на пастаўку ў Беларусь некаторых тавараў і паслуг вузкаспецыяльнага прызначэння.

Напрыканцы 2012 года аднавіліся кантакты высокага ўзроўню паміж афіцыйнымі прадстаўнікамі Беларусі, еўраструктур і краін-членаў ЕС. На працягу 2013 – 2015 гадоў Еўрасаюз часткова скараціў санкцыйныя спісы беларускіх фізічных асоб і кампаній.

У 2016 годзе ў адносінах паміж Беларуссю і ЕС адбыліся буйныя пазітыўныя зрухі. ЕС скасаваў усе санкцыі супраць беларускіх кампаній і звёў да мінімуму кола фізічных асоб, якія застаюцца пад візавымі абмежаваннямі. Аднавіліся перамовы з ЕС пра ўступ Беларусі ў Сусветную гандлёвую арганізацыю. Заснавана Каардынацыйная група Беларусь-ЕС – новы фармат структураванага комплекснага дыялогу па ўсім спектры двухбаковага ўзаемадзеяння паміж Беларуссю і Еўрасаюзам (першае паседжанне адбылося 6-7 красавіка 2016 г. у г.Бруселі, другое – 16-17 лістапада 2016 г. у г.Мінску, трэцяе – 3-4 красавіка 2017 г. у г.Мінску, чацвёртае – 19-20 снежня 2017 г. у г.Бруселі). Удзел у паседжаннях рэгулярна прымаюць прадстаўнікі профільных органаў дзяржаўнага кіравання Беларусі, Еўрапейскай камісіі і Еўрапейскай службы знешніх дзеянняў.

Беларусь і ЕС вядуць перамовы пра супольныя «прыярытэты партнёрства» на 2017 – 2020 гады па чатырох тэматычных кірунках: эфектыўнае дзяржкіраванне; эканамічнае развіццё і рынкавыя магчымасці; транспартныя камунікацыі, энергетыка, экалогія і клімат; кантакты паміж людзьмі. 

У верасні 2016 года пры падтрымцы ЕС зацверджана новая Стратэгія Еўрапейскага банка рэканструкцыі і развіцця (ЕБРР) для Беларусі на 2016 – 2019 гады. З гэтага часу ЕБРР паўнавартасна працуе з беларускім дзяржсектарам (раней фінансаваліся толькі прыватныя праекты).

ЕС санкцыянаваў дзейнасць ў Беларусі Еўрапейскага інвестыцыйнага банка (ЕІБ). 9 жніўня 2017 г. набыло сілу раней падпісанае Рамачнае пагадненне Беларусь – ЕІБ. Рыхтуецца да рэалізацыі шэраг буйных інфраструктурных праектаў з фінансаваннем ЕІБ і ЕБРР.

Пачынаючы з 2016 года ўдвойчы (да 27 млн. еўра) павялічаны штогадовы краінавы бюджэт тэхдапамогі ЕС для Беларусі. За кошт сродкаў ЕС ажыццяўляецца ўладкаванне дзяржаўнай мяжы Беларусі, мадэрнізацыя пагранічнай і мытнай інфраструктуры, абмен перадавым вопытам і рэалізацыя пілотных праектаў у энергетычнай, транспартнай, аграхарчовай, прыродаахоўнай, адукацыйнай, культурнай і іншых прыярытэтных абласцях (падрабязная інфармацыя пра супрацоўніцтва з ЕС у сферы міжнароднай тэхнічнай дапамогі знаходзіцца на сайце Цэнтра міжнароднай тэхнічнай дапамогі ЕС у Рэспубліцы Беларусь).

У 2016 годзе Беларусь і Еўрапейская камісія ўпершыню супольна правялі Беларускі інвестыцыйны форум у г.Вене. 27 кастрычніка 2017 г. у аналагічным фармаце прайшоў Беларуска-еўрапейскі эканамічны форум у г.Люксембургу.

На фінальнай стадыі знаходзяцца перамовы з ЕС па пагадненням аб спрашчэнні візавых працэдур і аб рэадмісіі.

Дзейнічаюць галіновыя экспертныя дыялогі паміж беларускімі профільнымі ўстановамі і Еўрапейскай камісіяй, у тым ліку ў вобласці экалогіі, эканомікі і фінансаў, знешняга гандлю, мытні. Ідзе дыялог па тэматыцы праў чалавека.

Узаемадзеянне ў пагранічнай і энергетычнай сферах будуецца на грунце падпісаных у 2009 годзе Мемарандума пра наладжванне практычнага супрацоўніцтва паміж Дзяржаўным пагранічным камітэтам і Еўрапейскім агенцтвам па ахове знешніх меж ФРАНТЭКС і Дэкларацыі аб супрацоўніцтве паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і Камісіяй Еўрапейскіх супольнасцяў у вобласці энергетыкі. У траўні 2015 года Беларусь і Еўракамісія заключылі дамоўленасць аб супрацоўніцтве па механізме ранняга папярэджання ў энергетычнай галіне. Беларусь таксама прынята ў Балонскі працэс і атрымала статус назіральніка ў Паўночным вымярэнні.

У кастрычніку 2016 года паміж Беларуссю, Еўрасаюзам і сям’ю яго краінамі-членамі (Балгарыя, Венгрыя, Латвія, Літва, Польшча, Румынія, Фінляндыя) падпісана Дэкларацыя пра Партнёрства дзеля мабільнасці (ПДМ). Узгадняецца спіс супольных праектаў для рэалізацыі ў рамках ПДМ. 

Беларусь бярэ актыўны ўдзел у шматбаковым кампаненце «Усходняга партнёрства». Міністр замежных спраў У.У.Макей узяў удзел у самітах УП у г.Вільнюсе (28-29 лістапада 2013 г.), г.Рызе 

(21-22 траўня 2015 г.) і г.Бруселі (24 лістапада 2017 г.).

Прадстаўнікі Беларусі робяць унёсак у працу ўсіх чатырох шматбаковых тэматычных платформаў УП («Дэмакратыя, эфектыўнае дзяржаўнае кіраванне і стабільнасць», «Эканамічная бяспека і збліжэнне з галіновай палітыкай ЕС», «Энергетычная бяспека», «Кантакты паміж людзьмі»), а таксама працоўных груп і флагманскіх ініцыятыў. 

Беларусь праводзіць лінію на актывізацыю ўжытковай дзейнасці УП у адпаведнасці з зацікаўленасцямі краін-партнёраў. Супольна з іншымі краінамі беларускі бок ініцыіруе распрацоўку праектаў, скіраваных на развіццё энергетычных і транспартных камунікацый, умацаванне рэгіянальнай энергетычнай бяспекі, барацьбу з экалагічнымі пагрозамі, падвышэнне эфектыўнасці аховы граніц і мытнага забеспячэння гандлю паміж краінамі-партнёрамі і ЕС.

Па ініцыятыве Беларусі створаны Бізнес-форум УП (2011 год) і працоўная група УП па гарманізацыі лічбавых рынкаў (2015 год) у якасці платформаў для дыялогу і супрацоўніцтва паміж бізнес-коламі і эканамічнымі структурамі краін-партнёраў і ЕС.

Выходзячы з важнасці недапушчэння новых падзяляльных ліній у рэгіёне беларускі бок паслядоўна прасоўвае ў фармаце УП ідэю «інтэграцыі інтэграцый», якая ў перспектыве можа паслужыць грунтам для гарманізацыі інтэграцыйных працэсаў у рамках Еўрапейскага саюза і Еўразійскага эканамічнага саюза, а таксама стварэнні агульнай эканамічнай і гуманітарнай прасторы «ад Уладзівастока да Лісабона».

Беларусь бярэ ўдзел у праграмах трансгранічнага супрацоўніцства ЕС «Польшча – Беларусь – Украіна» і «Латвія – Літва – Беларусь». У 2007-2013 гг. па лініі гэтых праграм у Беларусі рэалізаваны праекты з агульным бюджэтам каля 50 млн. еўра. На 2014-2020 гг. у рамках гэтых праграм Беларусі даступна ў конкурсным парадку каля 280 млн. еўра.

Беларусь таксама прымае актыўны ўдзел у тэматычных праграмах ЕС ЭРАЗМУС+, ТАЙЕКС і інш.