Áåëàðóñü . Ôàêòû

Міжнароднае чарнобыльскае супрацоўніцтва

Рэспубліка Беларусі паслядоўна прыцягвае ўвагу сусветнай супольнасці да чарнобыльскіх праблем, у тым ліку пытанняў рэабілітацыі забруджаных тэрыторый, аднаўлення эканомікі, забеспячэння ўмоваў для бяспекі людзей у пацярпелым рэгіёнах, а таксама садзейнічання іх устойліваму развіццю.

I.    Міжнароднае чарнобыльскае супрацоўніцтва ў рамках Арганізацыі Аб'яднаных Нацый

Генеральная Асамблея ААН раз у тры гады прымае рэзалюцыі па чарнобыльскай тэматыцы, якія з'яўляюцца важным інструментам ўмацавання міжурадавага ўзаемадзеяння і даюць мандат арганізацыям сістэмы ААН на рэалізацыю міжнародных праграм і праектаў чарнобыльскай накіраванасці.

Апошняя ў шэрагу такіх рэзалюцыяў «Доўгачасовыя наступствы чарнобыльскай катастрофы» была ініцыяваная Беларуссю і прынята кансенсусам на 71-й сесіі Генасамблеі ААН 8 снежня 2016 г. Галоўны пасыл рэзалюцыі ў неабходнасці працягваць чарнобыльскае супрацоўніцтва пад эгідай ААН пасля 2016 года. Дакумент заклікае дзяржавы-члены і ўстановы сістэмы ААН да ўзгаднення падыходаў да развіцця міжнароднага чарнобыльскага ўзаемадзеяння ў сувязі з завяршэннем дзесяцігоддзя ААН па аднаўленні і ўстойліваму развіццю пацярпелых рэгіёнаў. Важным сімвалічным элементам рэзалюцыя з'яўляецца абвяшчэнне 26 красавіка Міжнародным днём памяці чарнобыльскай катастрофы. Акрамя Беларусі, Расіі і Украіны суаўтарамі рэзалюцыі сталі 58 краін.

Вялікі ўнёсак у арганізацыю міжнароднага чарнобыльскага ўзаемадзеяння напрацяг Жзесяцігоддзя рэабілітацыі і ўстойлівага развіцця пацярпелых рэгіёнаў і ў межах Плана дзеянняў ААН па Чарнобылі (2006-2016 гг.) належыць Міжустановачнай мэтавай працоўнай групе (ММПГ), каардынатарам якой з’яўляецца ПРААН.

У маі 2014 года адбыўся візіт у Беларусь адміністратара ПРААН Х. Кларк, падчас якога яна была прынята Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка і таксама азнаёмілася з пацярпелымі ад чарнобыльскай катастрофы раёнамі Гомельскай вобласці.

У маі 2014 года ўпершыню было праведзена Пасяджэнне ММПГ у Мінску, якое паклала пачатак працэсу распрацоўкі новых рамак міжнароднага чарнобыльскага супрацоўніцтва на перыяд пасля 2016 года. Па выніках наступных пасяджэнняў экспертнай групы ў Вене (2015) і Мінску (2015 і 2016) былі ўзгодненыя агульныя рэкамендацыі па далейшым развіцці шматбаковага ўзаемадзеяння.

25 красавіка 2016 года ў Мінску праведзена Міжнародная канферэнцыя «Чарнобыль праз трыццаць год. Ад аварыйнай сітуацыі да адраджэння і ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця пацярпелых рэгіёнаў», у якой удзельнічалі прадстаўнікі 37 дзяржаў, 12 міжурадавых арганізацый, а таксама шэраг замежных няўрадавых устаноў.

У ходзе канферэнцыі абагульнены вопыт супрацоўніцтва ў рамках Дзесяцігоддзя ААН па Чарнобылі. Дэкларацыя канферэнцыі, якая распаўсюджана ў якасці афіцыйнага дакумента ГА ААН, змяшчае заклік да распрацоўкі і ажыццяўлення пад эгідай ААН міжнароднай ініцыятывы «Дасягненне мэтаў ўстойлівага развіцця ў рэгіёнах, пацярпелых ад Чарнобыля, праз партнёрства, інавацыі і інвестыцыі».

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка ўзнагародзіў Адміністратара ПРААН Х.Кларк і рэгіянальнага дырэктара ПРААН Дж.Султанаглу ордэнамі Францыска Скарыны за важкі ўнёсак ПРААН у пераадоленне наступстваў Чарнобыля і аднаўленне пацярпелых тэрыторый.

Спецыяльнае памятнае пасяджэнне Генеральнай Асамблеі ААН, прысвечанае Чарнобылю, адбылося 26 красавіка 2016 года ў Нью-Ёрку. Сімвалам аб’яднання шматнацыянальных намаганняў па пераадоленні наступстваў Чарнобыля і дапамогі пацярпелым стала прадастаўленне магчымасці выступіць ад імя Беларусі кіраўніку ірландскай дабрачыннай арганізацыі «Міжнародны праект — Дзеці Чарнобыля» Э.Роуч. Пастаянны прадстаўнік Беларусі пры ААН агучыў на пасяджэнні заяву краін Усходнееўрапейскай рэгіянальнай групы, падкрэсліўшы, што дзейнасць ААН па каардынацыі чарнобыльскага супрацоўніцтва – гэта інвестыцыі ў будучыню, устойлівае развіццё і бяспеку.

II.    Супрацоўніцтва з донарамі

Пераадоленне доўгатэрміновых наступстваў найбуйнейшай тэхнагеннай катастрофы XX стагоддзя патрабуе сучасных тэхналогій, навукова-тэхнічнага і фінансавага патэнцыялу ўсёй сусветнай супольнасці. Рэспубліка Беларусь актыўна ўзаемадзейнічае з замежнымі партнёрамі — дзяржаўнымі і няўрадавымі арганізацыямі, агенцтвамі, фондамі, кампаніямі і грамадзянамі замежных краін па пытаннях мінімізацыі наступстваў чарнобыльскай катастрофы.

У 1991-2015 гг. Рэспублікай Беларусь атрымана міжнародная тэхнічная дапамога міжурадавых арганізацый на суму каля 85 млн. долл. ЗША, дабрачыннае садзейнічанне краін-донараў і замежных няўрадавых арганізацый склала каля 400 млн.долл.США.

Маштабныя праекты чарнобыльскай накіраванасці рэалізаваны па лініі Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі. Паміж іншага, пабудаваны і абсталяваны найноўшым абсталяваннем Цэнтр радыяцыйнай медыцыны і экалогіі чалавека ў Гомелі, узведзены паліклінікі і бальніцы ў пацярпелых рэгіёнах Беларусі і Расіі. Створаны Расійска-беларускі інфармацыйны цэнтр па праблемах пераадолення наступстваў чарнобыльскай катастрофы з філіяламі ў Мінску і Маскве. Выдадзены фундаментальны атлас, прысвечаны прагнозу радыяцыйнай сітуацыі ў Беларусі і Расіі на перыяд да 2056 года. Сумарны аб'ём фінансавання сумесных праектаў Беларусі і Расіі склаў каля 90 млн.долл.США.

Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь каардынуе ўдзел у рэалізацыі праектаў ПРААН, МАГАТЭ, СААЗ і ЮНІСЭФ, накіраваных на пераадоленне негатыўных наступстваў чарнобыльскай катастрофы. Сярод іх — рэгіянальны праект МАГАТЭ «Радыялагічная падтрымка рэабілітацыі тэрыторый, якія пацярпелі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС», праекты ПРААН, СААЗ і ЮНІСЭФ, рэалізаваныя ў рамках Міжнароднай даследчай і інфармацыйнай сеткі па праблемах Чарнобыля »(ICRIN).

III.    Захаванне чарнобыльскай праблематыкі ў міжнародным парадку дня

Беларускія замежныя ўстановы праводзяць паслядоўную працу па падтрыманню міжнароднай увагі да чарнобыльскіх пытанняў.

Фокус мерапрыемстваў засяроджаны на неабходнасці захавання і развіцця міжнароднага чарнобыльскага супрацоўніцтва пад эгідай ААН, падмацаванага узаемадзеяннем па двухбаковай лініі. Мемарыяльныя мерапрыемствы, арганізаваны ў красавіку-траўні 2016 г. практычна ўсімі беларускімі замежнымі ўстановамі і былі накіраваны на павышэнне дасведчанасці аб наступствах аварыі і захаванне належнай увагі міжнароднай супольнасці да патрэб простых людзей, звязаных з адраджэннем і ўстойлівым развіццём чарнобыльскіх рэгіёнаў.

20 красавіка 2016 г. Мiнiстр замежных спраў В.В.Макей узяў удзел у адкрыцці ў штаб-кватэры ААН (Нью-Ёрк) чарнобыльскай выставы, ініцыяванай Беларуссю.

У Палацы нацый (Жэнева) адбылося спецыяльнае мерапрыемства і выстава малюнкаў беларускіх дзяцей «размаляваць Чарнобыль», арганізаваныя па ініцыятыве Беларусі. У штаб-кватэры Савета Еўропы (Страсбург) размешчана фотавыстава «Беларусь. 30 гадоў пасля Чарнобыльскай катастрофы». Пры падтрымцы беларускіх дыппрадстаўніцтваў арганізаваныя круглыя сталы і тэматычныя пасяджэння па Чарнобылі ў Еўрапарламенце (Брусэль) і АБСЕ (Вена), а таксама іншыя мерапрыемствы ў краінах акрэдытацыі, шматлікія інтэрв'ю і публікацыі ў СМІ.